Kordsa Satılıyor mu, İzmit’te Neler Oluyor? Sabancı’nın Dev Tesisinde Radikal Küçülme ve Büyük Dönüşüm!

Bir dönem Türkiye sanayisinde “bacası tüten fabrika” denince akla gelen ilk kalelerden biriydi Kordsa. 1970’li yıllarda merhum Sakıp Sabancı’nın vizyonuyla İzmit Alikahya’da temelleri atılan dev tesis, sadece Kocaeli’nin değil, Türk sanayisinin küresel pazardaki ilk gerçek gurur kaynaklarından biri haline geldi. Ancak son dönemde Kordsa cephesinden gelen haberler, kulislerde ve ekonomi çevrelerinde ciddi bir tedirginlik dalgası yarattı.

İzmit’teki emektar tesislerde ünite kapatma kararları, 50’den fazla beyaz yakalı çalışanın iş akdinin feshedilmesi, ertelenen yatırımlar ve bilançoda biriken zararlar… Bir yanda “Kordsa satılıyor mu?” fısıltıları, diğer yanda “Sabancı en köklü sanayi devini gözden mi çıkardı?” soruları yükseliyor. Sanayi koridorlarında konuşulanları, bilançonun arka planını ve Sabancı Grubu’nun oyun planını daha geniş bir perspektiften okumak gerekiyor.

Sabancı’nın Yeni Yol Haritası: Çıkış Mı, Odak Değişimi Mi?

Sabancı Holding’in son dönemde attığı stratejik adımları yakından izleyenler bilir; grupta sessiz ama son derece kararlı bir “sermaye dönüşümü” yaşanıyor. Holding, geleneksel, yüksek enerji ve işçilik maliyeti üreten, düşük kâr marjlı alanlardan kademeli olarak çekilmeyi tercih ediyor. Gıda, perakende ve geleneksel çimento gibi sektörlerde gerçekleşen varlık devirleri veya ortaklık yapılandırmaları tam da bu “Odaklanmış Büyüme” stratejisinin birer parçasıydı.

Peki, Kordsa bu denklemde nerede duruyor?

Piyasada dolaşan “Sabancı Kordsa’yı da satacak” iddiaları gerçeği yansıtmıyor. Sabancı Grubu, geleneksel sanayi kollarını elden çıkarırken topladığı sermayeyi “İleri Malzeme Teknolojileri” alanına yatırıyor. Bu stratejik dönüşümün tam merkezinde ve direksiyon koltuğunda ise Kordsa bulunuyor. Kordsa bir yük veya elden çıkarılacak bir şirket değil; aksine grubun geleceğe açılan yüksek teknoloji biletidir. Karşı karşıya olduğumuz tablo bir tasfiye süreci değil, sancılı bir kabuk değişimidir.

İzmit’te Yaşanan Sancı: Sakosa Neden Kapatıldı?

Geçtiğimiz dönemde Kordsa’nın İzmit Alikahya’daki üretim yerleşkesinden gelen bir haber sanayi camiasında soğuk duş etkisi yarattı. Tesisin polyester iplik üretimi gerçekleştiren en eski bölümlerinden “Sakosa” ünitesinin kapısına kilit vuruldu. Bu karar neticesinde aralarında planlama müdürünün de bulunduğu 50’ye yakın beyaz yakalı çalışanla yollar ayrıldı, mavi yakalı personelin bir kısmı ise diğer üretim hatlarına kaydırıldı.

Bir habere sığdırılan “talep daralması” ifadesinin arkasında aslında sert bir küresel rekabet gerçeği yatıyor. Çin ve Asya merkezli üreticilerin dünya pazarına sürdüğü aşırı ucuz polyester iplikler, İzmit’teki geleneksel üretim hattının kârlılığını tamamen yok etti. Yüksek elektrik giderleri ve işçilik maliyetleriyle Asya devi rakipleriyle mücadele edemeyen şirket yönetimi, zarar eden Sakosa ünitesini kapatma kararı aldı.

İplik ve bez üretimi yapan diğer modern hatlar çalışmaya devam etse de, emektar bir bölümün kapanması sanayide çalan alarm zillerinin en somut göstergesi oldu.

Bilançodaki Fatura: Küresel Daralma ve Yüksek Borç Stoku

Kordsa’nın finansal tablolarına göz attığımızda, şirketin neden radikal kararlar almak zorunda kaldığı net bir şekilde ortaya çıkıyor. Geçmiş dönemlerde 1,5 milyar TL’ye yakın zararlar açıklayan, net borç stoku 300-350 milyon dolar seviyelerine tırmanan bir yapıdan bahsediyoruz.

Bu durumun temel sebebi Kordsa’nın basiretsiz yönetilmesi değil; makroekonomik rüzgarların ters yönden esmesidir:

• Otomotiv Sektöründe Frene Basılması: Kordsa’nın ana gelir kaynağı olan lastik kord bezi üretimi, doğrudan global otomotiv sanayiine göbekten bağlıdır. Avrupa ve ABD’deki yüksek faiz ortamı sıfır araç satışlarını ve yedek parça değişimlerini yavaşlattı. Lastik üreticileri stok eritme sürecine girince Kordsa’nın siparişleri bıçak gibi kesildi.
• Finansman Gideri Baskısı: Şirket, dünya devi olma hedefiyle ABD’de önemli havacılık kompozit şirketlerini bünyesine kattı. Ancak küresel faizlerin tavan yaptığı bir dönemde taşınan döviz bazlı borç yükü, bilançoya devasa bir finansman maliyeti olarak yazıldı.

Son dönemde atılan radikal tasarruf adımları ve verimsiz hatların kapatılmasıyla şirket bilançoda yeniden net kâr bölgesine geçiş sinyalleri verse de, taşınan borç stoku katı bir tasarruf disiplinini zorunlu kılıyor.

Tekstilden Havacılığa: Kordsa’nın Yarın Geleceği Nerede?

Kordsa’nın hikayesinde en kritik viraj burası. Şirket, geleneksel bir lastik bezi üreticisi olarak kalarak ayakta kalamayacağını gördü. Bu yüzden yüzünü geleneksel tekstilden “Kompozit ve İleri Malzeme Teknolojilerine” çevirdi.

ABD’de satın alınan şirketler ve Türkiye’deki Kompozit Teknolojileri Mükemmeliyet Merkezi sayesinde Kordsa artık sadece tekerlek altına bez üretmiyor. Bugün Boeing ve Airbus gibi küresel sivil havacılık devlerinin yeni nesil yolcu uçaklarının hafif gövde ve kanat sistemlerine yüksek teknolojili kompozit kumaşlar sağlıyor. NASA projelerinden uzay ve savunma sanayiine, rüzgar türbini kanatlarından yapay zeka sunucularının özel ısı yalıtım plakalarına kadar çok geniş bir teknoloji yelpazesine hammadde sunuyor.

İzmit’te kapatılan polyester hattı, şirketin eski dünya ile olan bağlarını koparttığını gösteriyor. Kordsa, Asya üreticileriyle ucuz iplik fiyatı yarıştırmaktan vazgeçip, kg başına katma değeri binlerce dolar olan uzay ve havacılık kompozitlerine odaklanıyor.

Sanayide Sancılı Kabuk Değişimi

Günün sonunda karşımızda batan, kepenk indiren ya da elden çıkarılan bir Kordsa yok. Karşımızda, Asya’nın ucuz üretim dalgası karşısında yenilenmeyi seçen, yüksek faiz ve borç sarmalından kurtulmak için marjsız organlarını kesip atan dev bir sanayi kuruluşunun direnci var.

İzmit Alikahya’daki işçilerin yaşadığı istihdam kaybı ve kapatılan üniteler, dönüşümün ne kadar acımasız ve sancılı gerçekleştiğini hatırlatıyor. Ancak Kordsa, eğer bu dönüşümü başarıyla tamamlayabilirse, birkaç yıl sonra karşımıza sadece Kocaeli’nin bir tekstil fabrikası olarak değil; dünyada adından söz ettiren küresel bir ileri malzeme devi olarak çıkacaktır.