Paranın İzinde #29: Açık Pozisyon (Open Interest) Nedir? Kaldıraç Riski Nasıl Anlaşılır?

Open Interest (OI), vadeli işlem ve türev piyasalarda henüz kapatılmamış toplam sözleşme büyüklüğünü ifade eder. Piyasadaki kaldıraç ve pozisyon yoğunluğunu anlamak için hacimden farklı bir bilgi verir.

Open Interest ile hacim arasındaki fark

Hacim belirli sürede gerçekleşen toplam işlemi ölçer. OI ise açık kalmaya devam eden sözleşmeleri izler. Aynı pozisyon gün içinde birçok kez el değiştirebilir; bu nedenle yüksek hacim mutlaka yüksek OI anlamına gelmez.

Fiyat yükselirken OI artarsa

Piyasaya yeni pozisyonların girdiğini gösterir. Ancak bunların long mu short mu olduğunu OI tek başına söylemez. Funding rate, basis ve likidasyon haritası gibi ek veriler gerekir.

Fiyat düşerken OI azalırsa

Pozisyonların kapandığını veya tasfiye edildiğini gösterebilir. Sert düşüş sırasında OI’nin hızla azalması kaldıraç temizliği işareti olabilir. Bunun ardından piyasa daha düşük kaldıraçla yeni denge arayabilir.

OI neden risk göstergesi olabilir?

Fiyata kıyasla aşırı büyüyen açık pozisyon, küçük fiyat hareketlerinin zincirleme likidasyon yaratma riskini artırabilir. Özellikle yüksek kaldıraç, tek yönlü funding ve yoğun pozisyonlanma birlikteyse kırılganlık artar.

Nasıl kullanılmalı?

OI’yi fiyat, spot hacim, funding rate ve likidasyon verileriyle birlikte okuyun. Önceki bölüm: ETF ve fon akımları. Sonraki bölüm: Funding Rate.

Yeni ve kapanan pozisyonları ayırt etme

Bir vadeli sözleşmede her alıcıya karşılık bir satıcı bulunur; bu nedenle işlem hacminin artması tek başına yeni açık pozisyon oluştuğunu göstermez. İki tarafın da yeni pozisyon açtığı işlemler açık pozisyonu artırabilir, mevcut pozisyonların karşılıklı kapanması ise azaltabilir. El değiştiren sözleşmelerde toplam açık pozisyon değişmeyebilir. Fiyatla birlikte açık pozisyon artışını yorumlarken fonlama oranı ve işlem hacmi gibi diğer ölçümleri de göz önünde bulundurun. Açık pozisyon tek başına long ve short yatırımcıların üstünlüğünü açıklamaz.

Farklı borsalar arasında karşılaştırma yaparken

Açık pozisyon bazı platformlarda sözleşme adedi, bazılarında dayanak varlık miktarı veya parasal karşılıkla sunulur. Aynı grafikte farklı birimleri yan yana koymak sahte bir büyüme görüntüsü oluşturabilir. Vade tarihleri, teminat ve netleştirme kuralları da ürünlere göre değişir. Özellikle sürekli vadeli kripto sözleşmeleri ile geleneksel vadeli işlemleri aynı kabul etmeyin. CME gibi borsalarda önce açıklanan hacim ve açık pozisyon raporlarının daha sonra kesinleşebileceğini de hesaba katın; yoğun kaldıraç otomatik olarak yaklaşan tasfiye anlamına gelmez.

Birincil kaynak ve veri sınırları

Konunun tanımı, veri kapsamı ve kullanılan göstergelerin yöntemi için CME açık pozisyon ve hacim raporları incelenebilir. Kaynağın kapsamı dışında kalan varlıklar için aynı yöntemin otomatik olarak geçerli olduğu varsayılmamalıdır. Bu açıklama yatırım tavsiyesi değil, finansal okuryazarlık amaçlı bir okuma ve kontrol çerçevesidir.