Call Opsiyonu Nedir? Alım Hakkı, Prim ve Örnek Hesap

Call opsiyonu (alım opsiyonu), sahibine önceden belirlenen kullanım fiyatından (strike price) dayanak varlığı sözleşme koşullarına göre satın alma hakkı verir. Alıcı bu hakkı elde etmek için prim öder; hakkı kullanmaya mecbur değildir. Buna karşılık call opsiyonunu satan tarafın, sözleşme kullanıldığında teslim veya uzlaşma yükümlülüğü doğabilir. Bu iki rolün riski aynı değildir.

Call alıcısı ne satın alır?

Call sahibi doğrudan bir hisseye sahip olmaz; belirli koşullarda onu alma hakkını edinir. Bu hak sınırlı süre geçerli olduğundan fiyat beklentisi doğru olsa bile yeterli büyüklükte ve zamanında gerçekleşmezse pozisyon zarar edebilir. Amerikan tipi sözleşmelerde erken kullanım mümkün olabilirken Avrupa tipi sözleşmelerde genellikle kullanım vade sonundadır. Her ürün için borsanın sözleşme şartları kontrol edilmelidir.

Basit örnek: 100 dolar kullanım fiyatıyla call

Gerçek fiyat değil, eğitim amaçlı bir örnek düşünelim: Pay fiyatı 100 dolar, call kullanım fiyatı 100 dolar ve ödenen prim pay başına 5 dolar olsun. Vade sonunda pay 120 dolara ulaşırsa call’un içsel değeri 20 dolar olur. Primi düştüğümüzde alıcının basitleştirilmiş net sonucu pay başına 15 dolardır; işlem ücretleri hariçtir. Fiyat 103 dolarda kalırsa içsel değer 3 dolardır ve 5 dolar prim nedeniyle net sonuç −2 dolardır. Dolayısıyla kâr hesabı yalnızca “kullanım fiyatı geçildi mi?” sorusuyla bitmez.

Başabaş fiyatı nasıl bulunur?

Vade sonu için basit başabaş hesabı kullanım fiyatı + ödenen primdir. Yukarıdaki örnekte 100 + 5 = 105 dolar. Bu fiyat, vade öncesi opsiyonun borsada 5 dolar primle işlem göreceği anlamına gelmez: kalan vade, beklenen oynaklık ve diğer değişkenler primi etkiler. Ayrıntı için kullanım fiyatı rehberimize bakın.

Call alıcısı ve satıcısının riskleri aynı mı?

Call alıcısı pozisyonu yalnız satın aldıysa azami opsiyon kaybı genellikle ödenen primdir; komisyon ve masraflar eklenebilir. Teminatsız call satıcısında ise dayanak varlığın yükselişi teorik olarak sınırsız zarar riski doğurabilir. “Opsiyonun zararı yalnız prim kadardır” ifadesi her iki taraf için geçerli değildir. Teminat, likidite ve erken kullanım olasılığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Ne zaman bir put veya doğrudan hisse daha farklıdır?

Put opsiyonu alma değil satma hakkıdır. Doğrudan pay alımında yatırımcı dayanak varlığın mülkiyetine sahipken call alıcısı belirli bir hak satın alır. Call ile hisseyi karşılaştırırken yalnız yatırılan başlangıç parasını değil, vade sonunda sıfıra düşme riski, sözleşme çarpanı, masraf ve olası teminat koşullarını dikkate almak gerekir.

Kaynak ve risk uyarısı

Temel tanım ve prim bileşenleri için Options Industry Council – Options Pricing, daha geniş bilgi için PiyasaInfo opsiyon rehberi. Sayısal fiyatlar tamamen varsayımsaldır, herhangi bir hisseye veya borsa kotasyonuna ait değildir.

Yasal uyarı: İçerik genel eğitim amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi değildir. Opsiyon alım-satımında prim, vade, teminat, vergi ve sözleşme koşulları anlaşılmadan işlem yapılmamalıdır.