Opsiyon Primi Nedir? İçsel ve Zaman Değeri Nasıl Hesaplanır?

Opsiyon primi, bir alım (call) veya satım (put) opsiyonunun piyasa fiyatıdır. Sözleşmenin alıcısı bu bedeli ödeyerek belirli hakkı satın alır; satıcı primi alır ve buna karşılık sözleşmeden doğan yükümlülük üstlenebilir. Prim fiyatı, yalnız dayanak varlığın bugünkü fiyatına veya yatırımcının yön beklentisine bağlı değildir.

Opsiyon primi iki parçaya nasıl ayrılır?

Prim = İçsel değer + dışsal (zaman) değer olarak ifade edilebilir. Alım opsiyonu için içsel değer, dayanak fiyatının kullanım fiyatının üzerinde kalan pozitif bölümüdür. Satım opsiyonunda bunun tersi geçerlidir. Dışsal değer ise primin içsel değeri aşan kısmıdır. Options Industry Council’ın (OIC) fiyatlama rehberi iki bileşeni ve diğer fiyatlama etkenlerini açıklar.

Örnek: İçsel değer 10, opsiyon primi 14 dolar

Gerçek piyasa kotasyonu olmayan bir örnekte, pay 110 dolar ve call kullanım fiyatı 100 dolar olsun. Call’un içsel değeri 10 dolardır. Borsada primi 14 dolar olsa dışsal/zaman değeri 4 dolardır: 14 − 10 = 4. Bu 4 dolar “garanti getiri” değil, vade öncesi fiyat beklentisi ve başka risklerin piyasa tarafından fiyatlandırılan bölümüdür. Vade sonunda diğer koşullar aynıyken zaman değeri sıfıra yaklaşır; prim artık yalnız kullanım hakkının kalan ekonomik değerine dayanır.

Oynaklık, vade ve faiz primi neden değiştirir?

Diğer her şey sabitken beklenen oynaklığın artması, hem call hem put türlerinin dışsal değerini yükseltebilir; çünkü olası fiyat hareketlerinin dağılımı genişler. Vadenin uzaması genellikle daha fazla zaman değeri sunar; vade yaklaştıkça zaman değeri eriyebilir. Faiz ve temettü, özellikle bazı pay opsiyonlarının fiyatlamasında etkilidir. Bunlar mekanik garanti değil, fiyatlama ilişkileridir: piyasadaki arz-talep, likidite ve haber akışı fiilî kotasyonu etkiler.

Prim ile toplam işlem maliyeti aynı mı?

Hayır. Pay başına 3 dolar primin, varsayımsal olarak 100 payı temsil eden bir sözleşmede 300 dolarlık brüt prim karşılığı olabilir; buna komisyon veya başka ücretler eklenebilir. Her piyasada sözleşme çarpanı 100 değildir. Farklı vadeler, kullanım fiyatları, alış-satış farkı ve nakit uzlaşma kuralları da maliyeti değiştirir. Kullanım fiyatı ile zaman değeri rehberlerimiz farklı soruları yanıtlar.

Alıcı ile satıcı primin hangi tarafında bulunur?

Opsiyon alıcısı, sözleşmenin değersiz sona ermesi hâlinde ödediği primi kaybedebilir. Opsiyon satıcısı, aldığı primi elde tutsa bile karşı tarafın kullanım hakkı nedeniyle çok daha büyük bir zararla karşılaşabilir. Bu nedenle “prim tahsil ediyorum, riskim sınırlı” çıkarımı doğru değildir. Prim üzerinden net getiri hesaplamadan önce stratejinin çıplak mı teminatlı mı olduğunu ayrıca inceleyin.

Resmî kaynak ve yasal uyarı

Fiyatlama kavramları: OIC – Options Pricing; kavramsal zaman değeri açıklaması. Sayısal değerler varsayımsaldır. Yasal uyarı: İçerik yatırım tavsiyesi değildir; gerçek işlem için ürün ve sözleşme şartlarının açıklanması gerekir.