Tarım Sektöründe Kritik Eşik: Üretici Maliyet Baskısı ve Borç Kıskacında

Türkiye genelinde tarım üreticileri, 1.5 trilyon lirayı bulan toplam borç yükü ve artan üretim maliyetleri nedeniyle ciddi bir krizle karşı karşıya. Mersin’den Kahramanmaraş’a, Antalya’dan Elazığ’a kadar geniş bir coğrafyada çiftçiler, ürünlerinin pazarlama süreçlerinde yaşadıkları sorunlar ve düşük alım fiyatları sebebiyle üretim faaliyetlerini sürdürmekte zorlanıyor. Mazot ve girdi maliyetlerinin altında ezilen üreticiler, bazı bölgelerde ağaçlarını sökmek veya tarlalarını sürmekten vazgeçmek gibi radikal kararlar almak zorunda kalıyor.

Üretici ve Market Arasındaki Fiyat Uçurumu

Piyasadaki fiyat dengesizliği, üreticinin eline geçen tutar ile tüketicinin ödediği rakam arasındaki makasın açılmasına neden oluyor. Mersin Tarsus’ta limonun üretici fiyatı 1 ile 4 lira arasında değişirken, market raflarında bu rakam 45-50 liraya kadar çıkabiliyor. Bu durum, piyasalar genelindeki verimsizliği gözler önüne seriyor. 120 dönümlük mandalina bahçesindeki ağaçlarını motorlu testere ile sökmeye başlayan bir üretici, ticaret süreçlerinde denetim eksikliğine dikkat çekerek tepkisini dile getiriyor.

Azalan Gelirler ve Artan Borç Yükü

Zeytin ve incir gibi stratejik ürünlerde de tablo değişmiyor. 25 dönümlük zeytin arazisinden elde edilen 850 bin liralık gelirin, 700 bin liralık masraf düşüldüğünde üreticiye sadece 150 bin lira net kazanç bıraktığı belirtiliyor. Öte yandan Kahramanmaraş’ta şeker pancarı üreticileri, kota fazlası ürünlerin ton başına 1.750 liradan alınmasına karşı çıkarak protesto eylemleri düzenledi. Sektör temsilcileri, bilanço analizleri yapılırken tarım kesiminin yaşadığı bu borç sarmalının sürdürülemez olduğunu vurguluyor.

Özelleştirmeler ve Üretim Kayıpları

Elazığ’da yaklaşık 80 bin ton üzüm üretilmesine rağmen, bunun 20 bin tonunun dahi satılamaması tarıma dayalı sanayinin önemini hatırlatıyor. Atatürk döneminde kurulan ve sonrasında özelleştirilerek kapatılan fabrikalar, ürünlerin tarlada kalmasına yol açıyor. Üreticiler ve siyasi temsilciler, şeker pancarı alım fiyatlarının revize edilmesi, borçların faizsiz ertelenmesi ve mazot üzerindeki vergilerin kaldırılması gibi acil çözüm önerilerini gündeme getiriyor. Artan girdi maliyetleri ve pazar kayıpları, Türkiye’nin tarımsal üretim kapasitesini tehdit eden en önemli unsurlar arasında yer alıyor.