Call ve Put Arasındaki Fark: Haklar, Riskler ve Örnek Tablo
Call ve put opsiyonları hangi hakkı verir? Alıcı-satıcı ayrımı, kullanım fiyatı, başabaş ve riskleri tek tabloda karşılaştırın.
Son güncelleme: 10.11.2026
Opsiyon piyasasında call ile put arasındaki temel fark hak sahibinin neyi yapabileceğidir: Call belirli fiyattan alma, put belirli fiyattan satma hakkı verir. Ancak sözleşmeyi almanın ve satmanın aynı şey olmaması, “call yükselişe, put düşüşe oynar” şeklindeki kısa tanımın tek başına yetersiz kalmasına yol açar. Her iki ürünün alıcısı prim öder; satıcısı ayrı yükümlülük üstlenir.
Call ve put seçenekleri karşılaştırma tablosu
| Karşılaştırma | Call (alım hakkı) | Put (satım hakkı) |
|---|---|---|
| Alıcının hakkı | Kullanım fiyatından alma | Kullanım fiyatından satma |
| İçsel değer koşulu | Dayanak fiyatı kullanım fiyatının üzerinde | Dayanak fiyatı kullanım fiyatının altında |
| Vade sonunda basit başabaş | Kullanım fiyatı + prim | Kullanım fiyatı − prim |
| Yalın alıcının azami kaybı | Ödenen prim ve masraflar | Ödenen prim ve masraflar |
| Satıcı riskinin niteliği | Teminatsız satımda teorik sınırsız zarar | Dayanak değeri sıfıra inerse çok büyük zarar |
Aynı dayanak varlıkta call ve put örneği
Fiyatın 100 dolar, kullanım fiyatının da 100 dolar olduğunu düşünelim. Call için 5 dolar, put için 4 dolar prim ödenmiş olsun; bu rakamlar gerçek kotasyon değildir. Fiyat vade sonunda 120 dolara çıkarsa call alıcısı için içsel değer 20 dolar, basit net sonuç 15 dolar; put alıcısı için içsel değer sıfır ve net sonuç −4 dolar olur. Fiyat 80 dolara düşerse call alıcısı ödediği 5 doları kaybederken put alıcısının içsel değeri 20 dolar, basit net sonucu 16 dolar olur. Masraflar ve uzlaşma türü hesaba katılmamıştır.
Alıcı ve satıcı rollerini ayırmadan risk hesaplanır mı?
Hayır. Call satmak, call almak değildir; put satmak da put almak değildir. Prim tahsil eden satıcı, kullanım koşulları oluştuğunda sözleşmedeki karşı taraf yükümlülüğünü taşır. Sınırsız veya yüksek teminat riski bazı stratejilerde söz konusu olabilir. “Opsiyondan en fazla prim kaybedilir” ifadesi ancak yalın opsiyon alıcısı için genellikle doğrudur. Ayrıntılı rol örnekleri için Call ve Put rehberlerini okuyabilirsiniz.
Başabaş hesabının eksikleri nelerdir?
Tablodaki iki formül, vade sonunda yalın sözleşme için kurulmuş basitleştirilmiş örneklerdir. Vade öncesi opsiyonun fiyatında içsel değer, zaman değeri, beklenen oynaklık, faiz ve temettü gibi unsurlar bulunabilir. Opsiyon primi, kullanım fiyatı ve sözleşme çarpanı hakkında opsiyon primi rehberimiz diğer adımları açıklar.
Kaynak, piyasa kuralları ve yasal uyarı
Temel tanım ve fiyatlama koşulları: Options Industry Council, Options Pricing. Her borsada sözleşme türü, çarpanı, kullanım tarihi ve teslim/uzlaşma şekli farklı olabilir; tablo genel modeldir. Yasal uyarı: Bu eğitim içeriği yatırım tavsiyesi değildir; piyasa fiyatları ve işlemler için sözleşmenin resmî özellikleri kontrol edilmelidir.
Finans ve kripto içeriklerimizi Google sonuçlarında daha sık görmek için Piyasa İnfo’yu tercih edilen kaynaklarınıza ekleyin.